Zakup mieszkania bez ślubu. Udziały, kredyt, rozstanie i dziedziczenie
Zakup mieszkania bez ślubu nie tworzy między partnerami wspólności majątkowej. Liczy się wyłącznie to, kto figuruje w akcie notarialnym i z jakim udziałem. Wspólne zamieszkiwanie, opłacanie rachunków czy spłata kredytu nie dają prawa do nieruchomości, jeśli w akcie widnieje jedna osoba. Dopóki związek trwa nie ma to dla Ciebie większego znaczenia. Problem może pojawić się przy rozstaniu, śmierci partnera albo problemach finansowych jednego z Was.
Spis treści
Osiemnaście lat związku, wspólny dom i 258 618,04 zł
W ubiegłym roku media obiegła informacja, że Sąd Najwyższy przyznał partnerce z nieformalnego związku połowę majątku jej partnera, tak jak w małżeństwie. Jednak nie jest to do końca prawda. Po pierwsze, Sąd Najwyższy w postanowieniu z 25 czerwca 2025 r.1 odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej wniesionej przez byłego partnera i zamknął sprawę. Merytoryczne rozstrzygnięcie zapadło rok wcześniej przed Sądem Apelacyjnym w Szczecinie2.
O połowie całego majątku nie było jednak mowy. Sąd rzeczywiście przyjął, że udział kobiety odpowiada połowie, ale liczył go nie od całego majątku partnera, lecz od wartości nieruchomości pomniejszonej o to, co partner wniósł ze swojego majątku osobistego. Kobieta żądała 930 000 zł, a otrzymała 258 618,04 zł, czyli niecałe 28% tego o co wnosiła.
Stan faktyczny również był niejednoznaczny. Partnerzy przez osiemnaście lat byli w związku, posiadali dwójkę dzieci, w tym jedno niepełnosprawne. Na prośbę partnera kobieta zrezygnowała z pracy zarobkowej i zajęła się domem. On w tym czasie prowadził firmę, kupił działkę i wybudował na niej dom, wszystko na swoje nazwisko. Relacja w pewnym momencie się rozpadła, a kobieta wytoczyła sprawę w sądzie o część majątku. Po dziewięciu latach procesu sąd uznał, że kobieta dzięki pracy w domu i opiece nad dziećmi przyczyniła się do powstania majątku partnera. Sąd w wyroku przyznał kwotę odpowiadającą połowie wartości nieruchomości po odliczeniu tego, co partner otrzymał z darowizn i spadku, ponieważ ta część nie mogła podlegać podziałowi. Nie jest to pierwszy wyrok, w którym uznano, że opieka nad dziećmi czy zajmowanie się domem powinny być brane pod uwagę przy rozliczeniu związku nieformalnego. Tutaj przykładem może być wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z kwietnia 2010 r.3
Majątek partnerów, a małżonków
W polskim prawie nie znamy pojęcia wspólnego majątku partnerów, podobnie jak w małżeństwie. Zakup mieszkania bez ślubu nie tworzy wspólności majątkowej, a wspólne zamieszkiwanie, płacenie rachunków czy spłata kredytu nie dają prawa do nieruchomości, jeśli w akcie notarialnym figuruje tylko jedna osoba. Nie ma też domniemania, że cały dorobek partnerów zostanie podzielony po połowie. Inaczej jest tylko przy konkretnej rzeczy kupionej wspólnie. Jeżeli w akcie notarialnym nie określono proporcji, przyjmuje się, że udziały współwłaścicieli są równe (zgodnie z art. 197 Kodeksu cywilnego).
Rozliczenie wspólnych wydatków, szczególnie ponoszonych przez wiele lat jest trudne i wymaga szczegółowego udowodnienia w sądzie.
Czy można kupić mieszkanie bez ślubu?
Nie ma żadnych przeszkód, żeby dwie osoby w związku kupiły wspólnie nieruchomość. Taka współwłasność będzie się jednak różnić od tej w małżeństwie.
W małżeństwie mamy do czynienia ze współwłasnością łączną, w której nie określa się części przypadającej każdemu z małżonków. Dopiero z chwilą ustania wspólności, czyli po rozwodzie albo po zawarciu majątkowej umowy małżeńskiej (intercyzy, którą można podpisać zarówno przed ślubem, jak i w trakcie małżeństwa), majątek wspólny przekształca się we współwłasność w częściach ułamkowych. Udziały małżonków są wtedy z mocy ustawy równe (art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Nierówne udziały sąd może ustalić tylko wyjątkowo, na żądanie jednego z małżonków i z ważnych powodów (art. 43 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
W związku nieformalnym po wspólnym zakupie nieruchomości powstaje współwłasność ułamkowa. Współwłasność ułamkowa to określony ułamkiem udział w nieruchomości. Każdemu z partnerów przypada wtedy określony udział, który nie musi być taki sam. Nie ma przeszkód, żeby każdemu przypadł inny udział, np. w proporcji 60/40, a nawet 90/10. Co ważne, współwłaściciel z większym udziałem ma wtedy więcej praw (np. otrzyma większą część czynszu, gdy nieruchomość jest wynajęta), ale i obowiązków (np. poniesie wyższe koszty jej utrzymania czy remontu). Oczywiście w relacji partnerskiej różnica w udziałach nie ma na co dzień znaczenia, ale będzie to istotne w razie zakończenia związku.
Zakup mieszkania bez ślubu – jak ustalić udziały gdy wkłady nie są równe?
Wielkość przysługującego Ci udziału w nieruchomości określa się w akcie notarialnym. Powinna ona odpowiadać wielkości wniesionego wkładu (kwoty, którą płacisz za nieruchomość). Jeśli partnerzy partycypują w różnym stopniu, ale w akcie notarialnym wpiszą, że mają równe udziały, to będą współwłaścicielami w takim samym stopniu.
Tak zapisanych udziałów nie da się później zmienić samym wykazaniem, kto ile faktycznie zapłacił. Sąd w sprawie o zniesienie współwłasności jest związany wielkością udziałów wynikającą z aktu notarialnego i księgi wieczystej. Podważenie tego zapisu wymagałoby albo uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli (np. przy błędzie lub groźbie) albo powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (w oparciu o art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). To zupełnie inny ciężar dowodu niż przedstawienie potwierdzeń przelewów.
Jeśli relacja się zakończy lub jeden z partnerów umrze, drugiemu partnerowi albo spadkobiercy pozostaje więc roszczenie o rozliczenie nakładów albo o zwrot z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Odzyskasz w ten sposób pieniądze, ale zasadniczo nie zmienisz wielkości swojego udziału w nieruchomości.
Czy można wziąć kredyt hipoteczny bez ślubu?
Oczywiście banki powszechnie dopuszczają możliwość wspólnego zaciągnięcia kredytu bez ślubu. Może to mieć szczególne znaczenie przy badaniu zdolności kredytowej, która po zsumowaniu dochodów często okaże się bardziej korzystna.
Pamiętaj jednak, że wspólny kredyt hipoteczny wiąże się z solidarną odpowiedzialnością za jego spłatę. Solidarność wynika w tym przypadku wprost z umowy kredytu (art. 369 Kodeksu cywilnego), a jej skutek opisuje art. 366 Kodeksu cywilnego. Bank może żądać wtedy spłaty całości od każdego z partnerów z osobna, niezależnie od tego, jaki udział w nieruchomości mu przysługuje i czy w ogóle jest jej współwłaścicielem.
Co jeśli mieszkanie jest kupione na jedną osobę, a kredyt płacimy oboje?
Jeśli w akcie notarialnym widnieje nazwisko tylko jednego z partnerów, oznacza to, że jest on właścicielem bez względu na to skąd pochodziły środki finansowe na jego zakup. Nie możesz wtedy z góry zakładać, że partner „dopisze Cię” do aktu w przyszłości (czyli uzna za współwłaściciela). To zależy od jego dobrowolnej decyzji. Spłata kredytu przez obie osoby nie musi też oznaczać automatycznie, że osoba, która nie jest właścicielem, może żądać zwrotu zapłaconych kwot w przyszłości. Wpływ na zwrot po ustaniu relacji ma wiele okoliczności, w tym wspólne uzgodnienia, posiadanie dzieci, wspólne inwestycje i wydatki. Dobrym podsumowaniem jest stwierdzenie Sądu Okręgowego w Olsztynie4:
[…] na przestrzeni czasowej pozostawania w związku, strony bezspornie dokonywały licznych wzajemnych przelewów, dokonywały spłat wspólnych kredytów, bądź dokonywały innych przesunięć majątkowych, z których to całokształtu nie sposób wyodrębnić tych które dają się ująć w ramy jednoznacznego i weryfikowalnego finansowo oraz prawnie roszczenia.
W przypadku pozostawania w długim związku może Ci być ciężko udowodnić, że przekazana przez Ciebie kwota faktycznie została przeznaczona na spłatę kredytu. Partner może twierdzić np., że środki te zostały spożytkowane na bieżące potrzeby.
POTRZEBUJESZ POMOCY PRAWNEJ?
Czy ustna umowa o wspólnym mieszkaniu, bez wpisu własności w akcie jest ważna?
Trzeba tu podkreślić dwie różne sytuacje.
Jeżeli partnerzy ustnie umówili się, że nieruchomość albo udział w niej ma należeć do obojga, taka umowa jest nieważna. Przeniesienie własności nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności (mówi o tym art. 158 w związku z art. 73 § 2 Kodeksu cywilnego). Żadne zeznania świadków tego nie naprawią.
Jeżeli natomiast partnerzy ustnie umówili się co do rozliczenia pieniędzy, na przykład że jedno zwróci drugiemu wpłacone kwoty po zakończeniu związku- taka umowa jest ważna. Problem jest wyłącznie dowodowy. Trzeba bowiem wykazać, że doszło do jej zawarcia i na jakich warunkach. Po latach wspólnego życia bywa to bardzo trudne.
Dobrym przykładem jest wyrok warszawskiego Sądu Okręgowego z 2025 r.5, w którym partner przegrał sprawę o zwrot wpłaconych partnerce 268 000 zł, które, jak twierdził, przeznaczył na nabycie przez nią nieruchomości. Jak to często bywa w takich sprawach, zaważył brak dowodów, a sąd w wyroku wskazał, że:
Przelewanie środków pieniężnych na rzecz pozwanej samo w sobie nie udowadnia celu tych świadczeń. Mogły być to środki świadczone równie dobrze na podstawie umów takich jak: darowizna czy, jak twierdzi pozwana, umowy o świadczenie usług „towarzyskich”.
Co się dzieje z nieruchomością partnerów po rozstaniu?
Podobnie jak po rozwodzie, koniec związku nie spowoduje, że jeden z partnerów traci część kupionej wspólnie nieruchomości. W takim przypadku partnerzy powinni przeprowadzić procedurę zniesienia współwłasności nieruchomości. Mogą to zrobić dobrowolnie przed notariuszem lub w specjalnym postępowaniu sądowym. Postępowanie sądowe jest stosowane szczególnie wtedy, gdy partnerzy nie mogą się porozumieć. Sposobów „wyjścia” ze współwłasności jest kilka. Może to być podział fizyczny nieruchomości (np. działki), spłata partnera (przy przyznaniu własności drugiemu) lub podział kwoty otrzymanej ze sprzedaży.
Całą procedurę opisałem w tym wpisie na blogu: LINK.
A co gdy po rozstaniu właścicielem nieruchomości jest tylko jeden z partnerów?
W takiej sytuacji z faktu wspólnej relacji nie przysługuje Ci prawo do nieruchomości swojego partnera. Jak już wyżej wskazałem, wyjątkowo trudne może być również doprowadzenie do „dopisania” Cię jako współwłaściciela, gdy finansowałeś zakup, ale nie widniejesz w akcie notarialnym.
Zdarzają się jednak sytuacje w których jest to możliwe. W sprawie rozpoznanej przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu6 sąd zobowiązał byłą partnerkę do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na powoda udziału 1/2 we własności nieruchomości. Podstawą był art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego, czyli zwrot świadczenia spełnionego w celu, który nie został osiągnięty. Sąd wskazał:
Wyłącznym celem dokonanego na rzecz pozwanej bezpłatnego przysporzenia majątkowego było, jak prawidłowo przyjął to Sąd Okręgowy, skłonienie jej do kontynuowania pożycia z powodem, czyli do zachowania, do którego pozwana nie mogła prawnie się zobowiązać.
Ta droga nie jest więc zamknięta, ale wymaga wykazania konkretnego, znanego obu stronom celu świadczenia. Sam fakt, że finansowałeś zakup do tego nie wystarczy.
W typowej sytuacji nie możesz raczej liczyć na to, że uzyskasz współwłasność. Wtedy pozostaje Ci wyłącznie roszczenie finansowe o zwrot zapłaconych kwot za nieruchomość.
Zakup mieszkania bez ślubu – jak sądy rozliczają partnerów? Przegląd orzecznictwa
Przez szereg lat sądy wypracowały ogólne zasady rozliczania konkubinatów (nieformalnych związków). Z uwagi na to, że nie mamy w polskim prawie instytucji związku partnerskiego, orzeczenia opierają się na ogólnych zasadach prawa cywilnego. Wyjątkowo rzadko zdarzają się też sytuacje, gdy partnerzy zawierają umowę u notariusza, w której regulują np. przepływy finansowe w związku.
W zależności od sytuacji partnerzy, którzy nie mogą się porozumieć i podzielić wspólnego majątku u notariusza, mają możliwość m.in. rozliczenia nakładów poczynionych na nieruchomość partnera (art. 226 Kodeksu cywilnego, przy czym przepis ten wymaga wcześniejszego ustalenia, że partner był posiadaczem cudzej nieruchomości, co w konkubinacie bywa sporne) lub żądania zwrotu na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 Kodeksu cywilnego). Jeżeli nieruchomość była wspólna, nakłady rozlicza się natomiast między współwłaścicielami na podstawie art. 207 Kodeksu cywilnego.
Część sądów rozważała również inne konstrukcje, jak rozliczenie na podstawie przepisów o spółce cywilnej, a nawet tworzyła szczególne koncepcje tzw. wspólnego portfela. Z tych dwóch ostatnich raczej nie skorzystasz, gdy chodzi o zwrot wydatków na nieruchomość partnera albo o podział wspólnie kupionej nieruchomości. W praktyce zostają Ci przepisy o nakładach i o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Dokładny opis wszystkich sposobów rozliczenia konkubinatu znajdziesz w tym wpisie na blogu: LINK.
Co się stanie z mieszkaniem w sytuacji śmierci partnera?
Jeśli macie wspólną nieruchomość, to część należąca do partnera wchodzi do spadku. W podziale tej części uczestniczą jego spadkobiercy. Kolejność dziedziczenia ustawowego określa art. 931 Kodeksu cywilnego. W pierwszej kolejności dziedziczą dzieci zmarłego i jego małżonek, a dopiero gdy nie ma zstępnych, do spadku dochodzą rodzice, a po nich rodzeństwo i jego zstępni.
Pewnym zabezpieczeniem może być testament, ale nawet on zasadniczo nie wyłączy roszczeń o zachowek. Zachowku mogą żądać nie spadkobiercy testamentowi, lecz osoby uprawnione na podstawie art. 991 Kodeksu cywilnego: zstępni, małżonek i rodzice spadkodawcy (rodzice tylko wtedy, gdy dziedziczyliby z ustawy). Zachowek jest przy tym roszczeniem pieniężnym kierowanym do partnera, który odziedziczył nieruchomość, a nie roszczeniem o samą nieruchomość. Realne ryzyko polega więc na konieczności wypłaty znacznej kwoty, a nie na utracie mieszkania.
W związku z tym, że po śmierci partnera status nieruchomości może się zmienić (w miejsce partnera wchodzi spadkobierca), konieczne może być przeprowadzenie tzw. działu spadku (czyli przyznanie konkretnym osobom uprawnień do aktywów spadku, nieruchomości lub ruchomości). Może się to wiązać np. z koniecznością spłaty jego spadkobierców.
Zakup mieszkania bez ślubu – jak się zabezpieczyć?
Przede wszystkim musisz wiedzieć, że nie możesz kupić nieruchomości z partnerem na podobnej zasadzie jak małżonek. Współwłasność ułamkowa wiąże się z tym, że Twój partner może sprzedać lub darować swój udział w nieruchomości nawet w trakcie trwania związku. Może też w każdej chwili, bez Twojej zgody i bez podawania powodu, wystąpić do sądu o zniesienie współwłasności (art. 210 Kodeksu cywilnego), a sąd może wtedy zarządzić sprzedaż całej nieruchomości. Udział partnera może również zająć komornik na wniosek jego wierzyciela i sprzedać go w licytacji, a Ty zostaniesz wtedy współwłaścicielem z obcą osobą. Takie sytuacje mogą mieć miejsce np. w razie problemów finansowych partnera czy nałogów, jak hazard albo alkoholizm.
Drugie, co warto zapamiętać, to wpisanie obu partnerów do aktu notarialnego jako współwłaścicieli. Jeśli stajesz się współwłaścicielem nieruchomości, jesteś w zdecydowanie lepszej sytuacji niż osoba, która tylko dołożyła się do zakupu, ale nie widnieje w akcie notarialnym. Partner, który jest współwłaścicielem, może cały czas korzystać z nieruchomości lub ją wynająć. Osoba, która tylko partycypowała w zakupie nie ma takiej możliwości.
Kolejną rzeczą jest finansowanie zakupu nieruchomości kredytem hipotecznym (lub pożyczką prywatną). Jeśli zaciągasz wspólnie takie zobowiązanie, powinno się to łączyć z wpisaniem Ciebie do księgi wieczystej jako współwłaściciela. W sytuacji, gdy zaciągasz kredyt, ale właścicielem nieruchomości jest tylko Twój partner, odpowiadasz za spłatę kredytu w całości, nie uzyskując w zasadzie nic w zamian. Zostaje Ci wtedy roszczenie regresowe do partnera, czyli żądanie zwrotu tej części kredytu, którą spłaciłeś za niego (na podstawie art. 376 § 1 Kodeksu cywilnego).
Budowa domu na działce partnera (dopisanie do księgi wieczystej)
Zachowaj szczególną ostrożność, gdy zaciągasz kredyt na budowę domu na działce partnera. Dom wybudowany na działce jednego z partnerów staje się automatycznie jego własnością. Współfinansowanie samej budowy nie oznacza, że stajesz się jego współwłaścicielem. Partnerzy, którzy podejmują decyzję o wspólnej budowie, mają prawne możliwości „dopisania” drugiego partnera do księgi wieczystej (np. przez darowiznę).
Warto przy tym wiedzieć, jak takie „dopisanie” naprawdę działa. Udział we własności nabywasz z chwilą podpisania umowy u notariusza, na przykład umowy darowizny. Wpis w księdze wieczystej jedynie ujawnia tę zmianę na zewnątrz i nie jest osobnym sposobem nabycia prawa. Nie wystarczy więc „załatwić wpisu” w sądzie wieczystoksięgowym, najpierw musi być akt notarialny.
Dopisanie Cię do księgi wieczystej przed zaciągnięciem kredytu stawia Cię w lepszej sytuacji niż wtedy, gdy tylko zaciągasz kredyt, bez prawa do działki.
Co zmieniłaby ustawa o statusie osoby najbliższej (weto Prezydenta RP)?
Sejm uchwalił ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu 29 maja 2026 r., Senat przyjął ją w czerwcu 2026 r. W lipcu 2026 r. Prezydent RP ją zawetował. Z treścią ustawy możesz zapoznać się tutaj: LINK
Ustawa wprowadzała możliwość zawarcia przez partnerów w związku heteroseksualnym lub homoseksualnym umowy o wspólnym pożyciu w formie aktu notarialnego. Umowa miała być następnie rejestrowana w urzędzie stanu cywilnego i umożliwiałaby m.in. ustanowienie wspólności majątkowej albo rozdzielności z wyrównaniem dorobków między partnerami. Partnerzy zyskaliby więcej możliwości uregulowania stosunków majątkowych w porównaniu do obecnej sytuacji. W ustawie przewidziano również prawo do korzystania z mieszkania przez każdego z partnerów, chociaż stanowiło własność wyłącznie jednego z nich. Ustawa wprost wskazywała, że np. poświęcenie się wychowaniu dziecka byłoby traktowane jako wymierny i materialny wkład w relację, na równi z pracą zarobkową. Przewidziano też możliwość uregulowania spadkobrania.
Ustawa nie weszła jednak w życie, a stan prawny jest dziś dokładnie taki sam jak przed jej uchwaleniem. Formalnie sprawa nie jest jeszcze zamknięta, bo zawetowana ustawa wróciła do Sejmu. Odrzucenie weta wymaga jednak większości 3/5 głosów, czyli 276 głosów. Przy obecnej arytmetyce sejmowej jest to więc mało prawdopodobne.
Związek nieformalny nie tworzy więc nadal żadnego ustroju majątkowego, praca w domu nie jest wkładem uznanym przez ustawę, a partner nie dziedziczy z ustawy. Większość rozliczeń po zakupie mieszkania bez ślubu będzie się nadal opierać na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu i na tym, co strony same zapiszą w akcie notarialnym.
Dołącz do mojego newslettera i otrzymaj bezpłatnie ebook Mieszkanie na wynajem
Praktyczne sposoby zabezpieczenia majątku w związku nieformalnym
Poniżej zestawiam rozwiązania prawne z których partnerzy mogą skorzystać, żeby uporządkować swoją sytuację przed zakupem nieruchomości albo w jego trakcie. Przy każdym z nich wskazuję, kiedy zaczyna działać i wobec kogo jest skuteczne. Część tych narzędzi chroni wyłącznie w relacji między partnerami, część działa również wobec osób trzecich, w tym wobec spadkobierców i wierzycieli.
Jak zabezpieczyć mieszkanie za życia obojga partnerów?
| Konstrukcja | Co zabezpiecza | Forma | Skutek wobec osób trzecich | Główne ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| Współwłasność w częściach ułamkowych | Udział we własności nieruchomości, oznaczony ułamkiem | Akt notarialny (art. 158 k.c.), wpis do księgi wieczystej | Pełny. Prawo skuteczne wobec wszystkich, ujawnione w księdze wieczystej | Udziały nieodpowiadające wkładom. W braku oznaczenia domniemywa się, że są równe (art. 197 k.c.) |
| Umowa o podział do korzystania (quoad usum) | Faktyczne korzystanie z oznaczonej części nieruchomości | Wystarczy pisemna. Można ujawnić w księdze wieczystej | Ograniczony. Wobec nabywcy udziału działa, gdy nabywca o niej wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć (art. 221 k.c.), a także gdy jest ujawniona w księdze wieczystej | Nie daje własności. Bez wpisu nabywca udziału może jej nie respektować |
| Umowa przedwstępna przeniesienia udziału | Roszczenie o zawarcie umowy przenoszącej udział | Dowolna; umowa jest ważna także bez formy notarialnej. Akt notarialny jest konieczny wyłącznie po to, by można było żądać zawarcia umowy przyrzeczonej (art. 390 § 2 k.c.) | Po wpisie roszczenia do księgi wieczystej działa wobec kolejnych nabywców | Bez formy notarialnej zostaje samo odszkodowanie. Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta (art. 390 § 3 k.c.) |
| Darowizna udziału w nieruchomości | Własność udziału, definitywnie | Akt notarialny. Wykonanie darowizny nie konwaliduje braku formy przy nieruchomości (art. 890 § 1 zd. 2 w zw. z art. 158 k.c.) | Pełny | Praktycznie nieodwracalna. Doliczana do podstawy obliczenia zachowku tylko wtedy, gdy dokonano jej w ciągu 10 lat przed śmiercią darczyńcy. Darowizn na rzecz osoby niebędącej spadkobiercą ani uprawnionym do zachowku, dokonanych wcześniej, nie dolicza się (art. 994 § 1 k.c.). Partner jest w III grupie podatkowej |
| Umowa o rozliczenie nakładów | Roszczenie pieniężne o zwrot poniesionych wydatków | Dowolna, ale wskazana pisemna dla celów dowodowych | Działa między stronami | Daje zwrot wpłat, a nie udział w nieruchomości, i to w wysokości, którą trzeba udowodnić |
| Hipoteka zabezpieczająca roszczenie o zwrot nakładów | Roszczenie pieniężne, zabezpieczone rzeczowo na nieruchomości partnera | Oświadczenie właściciela w formie aktu notarialnego (art. 245 § 2 k.c.), wpis konstytutywny (art. 67 u.k.w.h.) | Pełny. Obciąża nieruchomość niezależnie od zmiany właściciela | Wymaga zgody właściciela. W kolejności zaspokojenia najczęściej za hipoteką banku |
| Służebność osobista mieszkania | Prawo zamieszkiwania, dożywotnio | Oświadczenie ustanawiającego w formie aktu notarialnego (art. 245 § 2 k.c.), wpis do księgi wieczystej deklaratoryjny | Działa wobec kolejnego właściciela nieruchomości | Niezbywalna i niedziedziczna (art. 300 i art. 299 k.c.). Obniża wartość nieruchomości i utrudnia jej sprzedaż. Przy rażących uchybieniach uprawnionego sąd może zamienić służebność na rentę (art. 303 k.c.) |
| Umowa dożywocia | Mieszkanie i opiekę w zamian za przeniesienie własności | Akt notarialny | Prawo dożywocia obciąża nieruchomość i wiąże nabywcę | Przenosi własność na drugą stronę. Sąd może zamienić dożywocie na rentę lub rozwiązać umowę (art. 913 k.c.) |
Jak zabezpieczyć mieszkanie na wypadek śmierci partnera?
| Konstrukcja | Co zabezpiecza | Forma | Skutek wobec osób trzecich | Główne ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| Testament | Powołanie partnera do całości albo części spadku | Pismo w całości własnoręczne, z datą i podpisem (art. 949 k.c.), albo akt notarialny. Brak daty nie powoduje nieważności, jeżeli nie wywołuje wątpliwości (art. 949 § 2 k.c.) | Skuteczny dopiero z chwilą otwarcia spadku; za życia spadkodawcy nie wywołuje żadnych skutków | Rodzina zachowuje roszczenie o zachowek (art. 991 k.c.), wypłacane w pieniądzu. Testament można odwołać w każdej chwili |
| Zapis windykacyjny | Konkretną nieruchomość, przechodzącą z chwilą otwarcia spadku | Wyłącznie testament w formie aktu notarialnego (art. 9811 § 1 k.c.) | Pełny. Nabycie z mocy prawa, bez udziału spadkobierców | Doliczany do podstawy obliczenia zachowku. Bezskuteczny, jeżeli w chwili otwarcia spadku przedmiot nie należał do spadkodawcy albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia (art. 9812 k.c.). Zapisobierca windykacyjny odpowiada za zachowek |
| Zapis zwykły | Roszczenie do spadkobierców o przeniesienie oznaczonego przedmiotu | Dowolna forma testamentu (art. 968 k.c.) | Żaden. Skutek wyłącznie obligacyjny wobec spadkobierców | Trzeba go dochodzić od spadkobierców, w praktyce często procesem |
| Darowizna na wypadek śmierci | Konkretną rzecz lub prawo, z chwilą śmierci darczyńcy | Akt notarialny przy nieruchomości | Sporny. Konstrukcja dopuszczona uchwałą SN z 13 grudnia 2013 r., III CZP 79/13, ale nieuregulowana ustawowo | Brak podstawy ustawowej, więc ryzyko sporu ze spadkobiercami. Zachowek pozostaje. Przy nieruchomości konstrukcja szczególnie ryzykowna, w doktrynie kwestionowana |
| Uposażenie w umowie ubezpieczenia na życie | Wypłatę pieniężną dla wskazanej osoby | Wskazanie uposażonego u ubezpieczyciela, bez notariusza | Świadczenie nie wchodzi do spadku (art. 831 § 3 k.c.), więc nie sięgają po nie spadkobiercy | Daje pieniądze, nie mieszkanie. Wymaga bieżącego opłacania składki i aktualizacji wskazania. Ubezpieczający może zmienić uposażonego w każdej chwili, jednostronnie i bez wiedzy dotychczas wskazanej osoby |
| Wspólny rachunek bankowy | Bieżący dostęp do środków za życia obojga posiadaczy | Umowa z bankiem | Ograniczony. Nie przesądza, czyje są środki | Udział zmarłego w środkach wchodzi do spadku i podlega rozliczeniu ze spadkobiercami. Zasady dostępu do rachunku po śmierci współposiadacza zależą od regulaminu banku i wymagają sprawdzenia w konkretnym przypadku |
Tabela ma charakter poglądowy i nie zastępuje analizy konkretnej sytuacji. Dobór konstrukcji zależy od tego, kto ile wnosi, czy nieruchomość jest obciążona kredytem oraz czy któraś ze stron ma zstępnych z wcześniejszych związków.
W czym mogę Ci pomóc
Zakup mieszkania bez ślubu bardzo często kończy się komplikacjami, które zaczynają się niewinnie od „standardowego” postanowienia w akcie notarialnym albo od ustnej obietnicy, że „i tak jest to wspólne”. Poważne konsekwencje mogą pojawić się po zakończeniu związku lub w sytuacji śmierci jednego z partnerów. Ocena, co realnie da się odzyskać wymaga znajomości przepisów i aktualnego orzecznictwa. I właśnie w tym mogę Ci pomóc.
- Analiza aktu notarialnego i sposobu finansowania zakupu. Sprawdzę, jak faktycznie wygląda Twoja sytuacja prawna: kto jest właścicielem, jakie są udziały i co da się jeszcze zmienić. Już na tym etapie często widać czy realną drogą jest korekta stanu własności, czy wyłącznie roszczenie pieniężne.
- Ocena szans na zwrot pieniędzy po rozstaniu. Ocenię, czy masz podstawy do żądania zwrotu nakładów, rozliczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia albo regresu za spłacony kredyt i jakimi dowodami trzeba dysponować, żeby mieć szanse taką sprawę wygrać.
- Zabezpieczenie przed zakupem. Przygotuję rozwiązania, które zabezpieczą oboje partnerów jeszcze przed podpisaniem aktu
- Wezwania i negocjacje z byłym partnerem. Przygotuję wezwanie do zapłaty lub do zniesienia współwłasności, uwzględniające argumenty prawne i orzecznictwo. Odpowiednio sformułowane pismo bardzo często otwiera drogę do porozumienia bez procesu.
- Reprezentacja w sporze sądowym. Jeżeli polubowne rozwiązanie nie jest możliwe, przygotuję pozew lub wniosek i będę reprezentować Cię w postępowaniu o zniesienie współwłasności albo o zapłatę.
Jeżeli kupujecie mieszkanie bez ślubu albo zastanawiasz się, co możesz odzyskać po zakończonym związku, skontaktuj się ze mną: LINK. Przeanalizuję Twoją sytuację i zaproponuję najbezpieczniejsze rozwiązanie.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące zakupu mieszkania bez ślubu (FAQ)
Jak podzielić udziały w nieruchomości przy nierównych wkładach?
Udziały partnerów powinny odzwierciedlać wysokość wkładu w stosunku do wartości całej nieruchomości. Jeśli partner wpłaca 30% wartości mieszkania, powinien uzyskać 3/10 udziału, czyli właśnie 30%. Oczywiście partnerzy mogą to uregulować w umowie odrębnie i wkłady nie muszą być równe udziałom. Rodzi to wtedy określone konsekwencje (opisałem je wyżej).
Czy współkredytobiorca staje się współwłaścicielem mieszkania?
Zaciągnięcie kredytu bez wpisu w akcie notarialnym nie wiąże się z nabyciem własności. Kredytobiorca, żeby stać się współwłaścicielem musi być stroną umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego.
Ile trwa zniesienie współwłasności po zakupie mieszkania bez ślubu?
Jeśli dzielicie majątek u notariusza, potrwa to nie więcej niż kilka tygodni. Sądowe postępowanie o zniesienie współwłasności może się toczyć przez wiele lat.
Czy partner dziedziczy mieszkanie bez testamentu?
Bez testamentu partner nie będzie Twoim spadkobiercą.
Czy partner może odzyskać pieniądze włożone w remont mojego mieszkania?
Podstawą takiego żądania jest zwykle bezpodstawne wzbogacenie (art. 405 Kodeksu cywilnego) albo rozliczenie nakładów (art. 226 Kodeksu cywilnego). Samo poniesienie wydatku nie przesądza jednak wyniku sprawy. Trzeba udowodnić zarówno wysokość nakładu, jak i to, na co konkretnie środki zostały przeznaczone, np. potwierdzeniami przelewów, fakturami, zeznaniami świadków albo korespondencją e-mail. W sporach po długoletnich związkach sądy często oddalają takie powództwa właśnie z powodu braku dowodów.
Powiązane wpisy na blogu
- Mieszkanie w związku partnerskim
- Nierówny podział nieruchomości po rozwodzie
- Jak przeprowadzić zniesienie współwłasności?
- Udział w nieruchomości. Na co zwrócić uwagę przed zakupem?
- Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 25 czerwca 2025 r., I CSK 969/25 ↩︎
- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie – I Wydział Cywilny z 7 czerwca 2024 r., I ACa 239/23 ↩︎
- Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 9 kwietnia 2010 r., I ACa 222/10 ↩︎
- Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z 21 października 2020 r., I C 526/18 ↩︎
- Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 14 marca 2025 r., I C 170/24 ↩︎
- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu – I Wydział Cywilny z 8 stycznia 2024 r., I ACa 2266/23 ↩︎
